Цифрландыру жағдайындағы жобалық мамандардың құзыреттерін бағалау моделі

Жобалық басқарудың тиімділігі көп жағдайда адами капиталдың сапасымен және жобалық міндеттердің табысты орындалуын қамтамасыз ететін құзыреттер жиынтығымен айқындалады. Осы зерттеу жобалық командаларды қалыптастыру және жобалық офистер шеңберінде функционалдық жүктемені бөлу кезінде басымдықтарды анықтау мақсатында адами ресурстардың негізгі сипаттамаларын аналитикалық тұрғыда айқындауға және құрылымдауға бағытталған. Дәстүрлі статистикалық модельдер, әдетте, құзыреттерді оқшау түрде қарастырады, бұл олардың көпөлшемді және өзара байланысты басқарушылық үдерістер жағдайында қолданылу мүмкіндігін шектейді.

Зерттеудің әдіснамалық негізін hh.kz платформасында ұсынылған еңбек нарығы талаптарына жүргізілген контент-талдау, сондай-ақ жұмыс берушілердің практикалық бағдарланған күтулері мен IPMA ICB v4 нормативтік құзыреттілік моделінің салыстырмалы талдауы құрайды. Анықталған құзыреттер арасындағы өзара байланыстарды аналитикалық тұрғыда зерделеу үшін DEMATEL әдісі біртұтас жүйе элементтері ретінде құзыреттерді қарастыруға мүмкіндік беретін концептуалдық негіз ретінде қолданылды.

Зерттеу нәтижелері еңбек нарығы мотивация, бейімделгіштік, инновациялық ойлау, кәсіби даярлық және жұмыс пен жеке өмір арасындағы тепе-теңдікті сақтай білу сияқты сипаттамаларға басымдық беретінін көрсетеді. Аталған қасиеттер жобалық командалардың тиімді жұмыс істеуінің негізін қалыптастырады. Ал өзара әрекеттесуді басқару, қақтығыстарды шешу және стейкхолдерлермен коммуникацияға байланысты құзыреттер көбінесе ұйымдық және контекстуалдық жағдайларға жауап ретінде көрініс табады.

Алынған қорытындылар жобалық ортада құзыреттерді бағалау және дамыту барысында жүйелі тәсілдерді қолдану қажеттілігін айқындайды. Құрылымдалған аналитикалық құралдарды жобалық офистерді басқару тәжірибесіне енгізу басқарушылық шешімдердің негізділігін арттыруға және жобалық командаларды қалыптастырудың тиімділігін жоғарылатуға ықпал етеді.

1. Abdullahi A. A., Hassan M. G., Abdullahi S. M. Human resource allocation challenges in project-based organizations // International Journal of Project Management. – 2022. – Vol. 40, № 3. – P. 215–228.

2. Amiri M., Emamat M., Yazdani M. A DEMATEL-based approach for analyzing human resource management factors // Expert Systems with Applications. – 2021. – Vol. 176. – Art. 114855.

3. Bader A., Müller R., Lecoeuvre L. Resource conflicts and failure of cross-functional innovation projects // International Journal of Innovation Management. – 2024. – Vol. 28, № 1. – Art. 2450003.

4. Barak S., Dahooei J. H. A novel hybrid MCDM model for evaluating human resources // Applied Soft Computing. – 2018. – Vol. 67. – P. 59–73.

5. Chiriță N., Popescu D., Călin A. Project inefficienc and macroeconomic consequences: Evidence from EU economies // Economic Research-Ekonomska Istraživanja. – 2021. – Vol. 34, № 1. – P. 1245–1263.

6. Deselnicu D. C., Militaru G., Mocanu M. Schedule overruns in project management: Human capital perspectives // Sustainability. – 2023. – Vol. 15, № 6. – Art. 4879.

7. Dong Y., Qiu T. Resource conflicts and coordination failures in project-based firms // Project Management Journal. – 2024. – Vol. 55, № 1. – P. 38–52.

8. Estiri M., Yazdani M., Zarandi M. H. F. Human resource evaluation using DEMATEL-based methods: A banking sector case // Journal of Business Research. – 2021. – Vol. 122. – P. 453–468.

9. HeadHunter. Job vacancy database of the Republic of Kazakhstan [Electronic resource]. – 2024. – Access mode: https://hh.kz (accessed: 31.05.2026).

10. International Project Management Association. Individual Competence Baseline for Project, Programme & Portfolio Management (ICB v4). – Zurich: IPMA, 2015. – 431 p.

11. Isac F. L., Waqar S. Employee motivation and organizational performance // Human Resource Management Review. – 2016. – Vol. 26, № 4. – P. 286–297.

12. James H. S., Frank P. M. Systemic failures in innovation project implementation // Research Policy. – 2015. – Vol. 44, № 6. – P. 1203–1216.

13. Lin C., Lu M. Human capital and project success: A meta-analytic review // International Journal of Managing Projects in Business. – 2023. – Vol. 16, № 4. – P. 789–808.

14. Romulo F., Pereira R., Santos J. Limitations of linear HR models in project-based environments // Management Decision. – 2022. – Vol. 60, № 9. – P. 2490–2506.

15. Salih A. A., Mohammed A. H., Ahmed R. M. Human factors influencing project delays // Journal of Engineering, Design and Technology. – 2022. – Vol. 20, № 1. – P. 87–102.

16. Sayyadi Tooranloo H., Ayatollah A. S., Zare H. Analyzing psychological factors affecting organizational performance using fuzzy DEMATEL // Applied Soft Computing. – 2017. – Vol. 52. – P. 914–925.

17. Sun C. C. Evaluating causal relationships in complex decision systems using DEMATEL // Decision Support Systems. – 2021. – Vol. 142. – Art. 113467.

18. Sundararajan M., Madhavi S. Task misallocation and performance risks in project teams // Journal of Organizational Effectiveness. – 2023. – Vol. 10, № 2. – P. 134–148

19. Tsai S.-B. Using DEMATEL to evaluate job satisfaction in R&D organizations // Sustainability. – 2018. – Vol. 10, № 7. – Art. 2213.

20. Vrchota J., Rehoř P. Human resource flexibility and project outcomes // Administrative Sciences. – 2021. – Vol. 11, № 3. – Art. 75.

21. Wuni I. Y., Shen G. Q., Mahmud A. T. Human resource risk factors in complex projects // Engineering, Construction and Architectural Management. – 2022. – Vol. 29, № 2. – P. 758–776.

22. Yazdani M., Chatterjee P., Zavadskas E. K., Hashemkhani Zolfani S. Integrated QFD–MCDM frameworks for human resource decision-making // Computers & Industrial Engineering. – 2019. – Vol. 130. – P. 282–295.