Preview

Central Asian Economic Review

Central Asian Economic Review

Кеңейтілген іздеу

Әлеуметтік әріптестік Қазақстанның мұнай компанияларының экологиялық, әлеуметтік және басқару аспектілері бойынша есептілік сапасы мен өңірлік легитимділігінің факторы ретінде

https://doi.org/10.52821/2789-4401-2026-4-6-22

Толық мәтін:

Аңдатпа

Зерттеу мақсаты. Қазақстанның мұнай компанияларындағы әлеуметтік әріптестіктің жетілуі, тұрақты даму туралы есептіліктің сапасы және өңірлік легитимділікке ықпал етуі мүмкін институционалдық жағдайлар арасындағы өзара байланыстың тұжырымдамалық моделін әзірлеу.

Әдіснама. Зерттеу мүдделі тараптар теориясы, легитимділік және әлеуметтік әріптестік жөніндегі әдебиеттерді есептілік стандарттары мен Қазақстанның институционалдық контексін ескере отырып синтездеуге негізделген. Бірыңғай 0–1 шкаласындағы үш индекс, кодтау ережелері және кейіннен тексеруге арналған уақыттық лагтары бар регрессиялық спецификациялар ұсынылған. Компаниялар іріктемесіне талдау, индекстерді есептеу, регрессияларды бағалау және мүдделі тараптарға сауалнама жүргізілген жоқ.

Бірегейлігі / құндылығы. Модель тәуелсіз дереккөздермен расталған еңбек қатынастары институттарына негізделген Әлеуметтік әріптестіктің жетілу индексін; жария есептілікке негізделген ESG-ақпаратты ашу сапасының индексін; және расталған өңірлік практикалардың институционалдық прокси-көрсеткіші болып табылатын Өңірлік легитимділік индексін ажыратады. Соңғы индекс мүдделі тараптардың қабылдауын, сенімін немесе мақұлдауын тікелей өлшемейді.

Зерттеу нәтижелері. Тексерілетін гипотезалар мен компаниялардың алдын ала типологиясы әзірленді. Әлеуметтік әріптестік экологиялық ақпаратқа қарағанда әлеуметтік және басқарушылық ақпаратты ашумен неғұрлым тікелей байланысты болады деп болжанады. Есептілік сапасы арқылы өңірлік институционалдық жағдайлармен ықтимал жанама байланыс ұсынылған. Тең салмақтар, кодтау ережелері және шекті мәндер валидацияны талап етеді. Модель кейінгі зерттеулер мен есептілікті жетілдіруге негіз болады, бірақ эмпирикалық байланыстарды немесе себеп-салдарлық әсерлерді анықтамайды.

Авторлар туралы

А. Б. Сансызбаев
Нархоз Университеті
Қазақстан

Алматы.



Ж. Бейсенбайқызы
Нархоз Университеті
Қазақстан

Алматы.



Ж. Ш. Кенжалина
Нархоз Университеті
Қазақстан

Алматы.



Әдебиет тізімі

1. Sansyzbayev A. B., Kenzhalina Zh. Sh. Oil production problems and ways of development in the Republic of Kazakhstan // Статистика, учет и аудит. 2019. № 1 (72). P. 81–86.

2. Тлеужанова М. А., Дильдебаева Ж. Т. Роль добычи нефти в экономическом развитии Казахстана // Нефть и газ. 2024. № 4 (142). С. 102–111. https://doi.org/10.37878/2708-0080/2024-4.08 .

3. IFRS Foundation. IFRS S1 General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information [Electronic resource]. 2023. URL: https://www.ifrs.org/issued-standards/ifrs-sustainabilitystandards-navigator/ifrs-s1-general-requirements/

4. Global Reporting Initiative. The global standards for sustainability impacts [Electronic resource]. URL: https://www.globalreporting.org/standards/ (accessed: 03.11.2026).

5. Global Reporting Initiative. GRI 11: Oil and Gas Sector 2021. Version 1.1 [Electronic resource]. 2026. URL: https://www.globalreporting.org/standards/standards-development/sector-standard-for-oil-and-gasgri-11/

6. Michelon G., Pilonato S., Ricceri F. CSR reporting practices and the quality of disclosure: An empirical analysis // Critical Perspectives on Accounting. 2015. Vol. 33. P. 59–78. https://doi.org/10.1016/j.cpa.2014.10.003.

7. Малышев М. А. Трипартизм в системе социального партнерства // Социология власти. 2008. № 1. С. 63–70.

8. Чернышов А. Н. Трипартизм как форма социального партнерства // Приволжский научный журнал. 2013. № 3 (27). С. 118–122.

9. Sansyzbayev A. B., Kenzhalina Zh. Sh. The problems of social partnership and its development in the Republic of Kazakhstan // Статистика, учет и аудит. 2019. № 3 (74). P. 105–110.

10. Sansyzbayev A., Kenzhalina Zh., Malgaraeva Zh. The role of the intersubjective social partnership in the Republic of Kazakhstan // Reports of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. 2019. Vol. 4, No. 326. P. 136–143. https://doi.org/10.32014/2019.2518-1483.128.

11. Freeman R. E. Strategic Management: A Stakeholder Approach. Boston: Pitman, 1984. 276 p.

12. Dahlsrud A. How corporate social responsibility is defined: an analysis of 37 definitions // Corporate Social Responsibility and Environmental Management. 2008. Vol. 15, No. 1. P. 1–13. https://doi.org/10.1002/csr.132.

13. Aidt T. S., Tzannatos Z. Trade unions, collective bargaining and macroeconomic performance: a review // Industrial Relations Journal. 2008. Vol. 39, No. 4. P. 258–295. https://doi.org/10.1111/j.14682338.2008.00488.x.

14. OECD. Negotiating Our Way Up: Collective Bargaining in a Changing World of Work. Paris: OECD Publishing, 2019. 270 p. https://doi.org/10.1787/1fd2da34-en.

15. Chantziaras A., Dedoulis E., Grougiou V., Leventis S. The impact of labor unionization on CSR reporting // Sustainability Accounting, Management and Policy Journal. 2021. Vol. 12, No. 2. P. 437–466. https://doi.org/10.1108/SAMPJ-06-2020-0212.

16. Sansyzbayev A., Kenzhalina Zh., Malgaraeva Zh. Completion of rating on the system of social partnership at oil enterprises in the Republic of Kazakhstan // Reports of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. 2020. Vol. 2, No. 330. P. 179–186. https://doi.org/10.32014/2020.2518-1483.48.

17. Sansyzbayev A. Influence of social partnership to the development of enterprise: on the example of oil industry // Entrepreneurship and Sustainability Issues. 2019. Vol. 7, No. 2. P. 1613–1627. https://doi.org/10.9770/jesi.2019.7.2(57).

18. Дегтерева В. А., Иванов М. В., Барабанов А. А. Социальное партнерство и институционализация социальной ответственности предприятий как фактор эффективности региональной политики // Региональная экономика: теория и практика. 2021. Т. 19, № 2 (485). С. 246–263. https://doi.org/10.24891/re.19.2.246.

19. Suchman M. C. Managing legitimacy: Strategic and institutional approaches // Academy of Management Review. 1995. Vol. 20, No. 3. P. 571–610. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080331.

20. Moffat K., Zhang A. The paths to social licence to operate: An integrative model explaining community acceptance of mining // Resources Policy. 2014. Vol. 39. P. 61–70. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2013.11.003.

21. Республика Казахстан. Трудовой кодекс Республики Казахстан от 23 ноября 2015 года № 414V ЗРК [Электронный ресурс]. URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1500000414 (дата обращения: 03.11.2026).

22. Satpayev D., Umbetaliyeva T. The protests in Zhanaozen and the Kazakh oil sector: Conflicting interests in a rentier state // Journal of Eurasian Studies. 2015. Vol. 6, No. 2. P. 122–129. https://doi.org/10.1016/j.euras.2015.03.005.

23. OECD, European Union, EC-JRC. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. Paris: OECD Publishing, 2008. https://doi.org/10.1787/9789264043466-en .


Рецензия

Дәйектеу үшін:


Сансызбаев А.Б., Бейсенбайқызы Ж., Кенжалина Ж.Ш. Әлеуметтік әріптестік Қазақстанның мұнай компанияларының экологиялық, әлеуметтік және басқару аспектілері бойынша есептілік сапасы мен өңірлік легитимділігінің факторы ретінде. Central Asian Economic Review. 2026;1(4):6-22. https://doi.org/10.52821/2789-4401-2026-4-6-22

For citation:


Sansyzbayev A.B., Beisenbaikyzy Zh., Kenzhalina Zh.Sh. Social Partnership as a Factor in the Quality of Environmental, Social, and Governance Reporting and the Regional Legitimacy of Kazakhstan’s Oil Companies. Central Asian Economic Review. 2026;1(4):6-22. https://doi.org/10.52821/2789-4401-2026-4-6-22

Қараулар: 4

JATS XML


ISSN 2789-4398 (Print)
ISSN 2789-4401 (Online)