Басқарушылық есебі инвестициялық талдаудың ақпараттық негізі ретінде

Зерттеу мақсаты – ESG жағдайында инвестициялық талдаудың ақпараттық негізі ретінде басқару есебінің рөлін зерттеу және ашу.

Әдіснамасы – өзекті ғылыми жұмыстарға шолу нәтижелерін біріктіруге және зерттеуде қойылған міндеттерді шешуге мүмкіндік беретін аналитикалық және дедуктивті әдістерді қолдануға негізделген; зерттеу және кәсіби бизнес шолуларға шолу ESG интеграциясы бағытында басқарушылық есеп жүйесінің трансформациясына әсер еткен анықталған факторларды дәлелдеуге негіз болды; кестелер мен схемаларды құру арқылы деректерді визуалды көрсету әдісі.

Зерттеудің өзіндік ерекшелігі, әдетте, инвестициялық талдау тек портфельді инвестициялау мақсаттары үшін іргелі және техникалық талдау әдістерінде қаржылық талдау құралы ретінде қарастырылады. Ұсынылған тәсіл бизнестегі ағымдағы трендтердің әсерін, атап айтқанда ESG принциптерін басқаруға енгізуді ескереді. Басқару есебі ішкі бақылау құралынан қаржылық және қаржылық емес ақпаратты біріктіретін инвестицияларды талдау негізіне айналады.

Зерттеу барысында ESG интеграцияланған басқару есебіне көшуді анықтайтын негізгі факторларға негіздеме берілді. Олардың ішінде геосаяси және макро тәуекелдер, AI, ML, BigData, цифрлық қаржы және онлайн платформалар және т.б. белгіленген. Инвестициялық шешімдер қабылдауда басқару есебі, басқарушылық және инвестициялық талдау арасындағы байланыстың рөлі ұсынылған және дәлелденген. Басқарушылық талдау ESG бағалауларымен және тәуекелге бейімделген көрсеткіштермен толықтырылатыны көрсетілген. Инвестициялық талдауда тұрақтылықты болжау және стресс-тестілеу үшін жасанды интеллект пен финтех құралдары белсенді қолданылады. Бұл тұрғыда инвестициялық талдау бизнесті басқаруға біріктірілген сыртқы аналитикалық құрал ретінде емес, басқару есебінің ажырамас бөлігі ретінде әрекет етеді.

1. The Initiative of the President of Kazakhstan to Establish a UN Center in Almaty was Unanimously Supported by UN Member States [Электронный ресурс]. – 04.03.2025. – URL: https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa/press/news/details/950911?lang=en

2. Adambekova A.A., Adambekov N.T., Amankeldy N.A., Salimbaeva R.A. Scientific justification for thespecific application of ESG principles // Вестник КазНУ. – 2023. – № 4. – https://doi.org/10.26577/be.2023.v146.i4.03

3. Elhady A.M., Shohieb S. AI driven sustainable finance: computational tools, ESG metrics, and globalimplementation // Future Business Journal. – 2025. – Vol. 11. – Art. 209. – https://doi.org/10.1186/s43093-025-00610-x

4. Atkinson A.A., Kaplan R.S., Matsumura E.M., Young S.M. Managerial accounting: Information forDecision-Making. – 7th ed. – Cambridge: Cambridge Business Publisher, 2019. – 500 p.

5. Tajgashinova K.T. Uglublennyj upravlencheskij uchet: uchebnik. – Almaty: Lem, 2021. – 184 s.

6. Teh D., Khan T. Sustainability-Focused Accounting, Management, and Governance Research: A Bibliometric Analysis // Sustainability. – 2024. – Vol. 16, № 23. – Art. 10435. – https://doi.org/10.3390/su162310435

7. Zheng Y. How managerial accounting enhances ESG information disclosure quality in the digital transformation era: a pathway analysis // Journal of Applied Economics and Policy Studies. – 2025. – Vol. 18, № 10. – https://doi.org/10.54254/2977-5701/2025.29355

8. Silitonga R.M., Putra V.P., Sukwadi R., Jou Y.-T. Accounting, Artificial Intelligence (AI), Environmental Social and Governance (ESG): An Integrative Viewpoint // The Accounting Journal of BINANIAGA. – 2024. – Vol. 9, № 1. – P. 39–50. – https://doi.org/10.33062/ajb.v9i01.47

9. Jackson D., Allen C. Enablers, barriers and strategies for adopting new technology in accounting // International Journal of Accounting Information Systems. – 2024. – Vol. 52. – Art. 100666. – https://doi.org/10.1016/j.accinf.2023.100666

10. Piartrini P.S., Putri A.N. The influence of Accounting Information Quality on Investment Decisions: Investor Perspective in the Capital Market // Dinasti International Journal of Economics, Finance & Accounting. – 2024. – Vol. 5, № 1. – https://doi.org/10.38035/dijefa.v5i1.2453

11. Alrawashedh N.H. Managerial accounting methods for financial decisions: Case of industrial companies in Jordan // Investment Management and Financial Innovations. – 2023. – Vol. 20, № 4. – P. 60–68. – http://dx.doi.org/10.21511/imfi.20(4).2023.06

12. Raghavan K. ESG Reporting Impact on Accounting, Finance // Journal of Global Awareness. – 2022. – Vol. 3, № 1. – https://doi.org/10.24073/jga/3/01/09

13. Amanseikova B., Kudaibergenov N., Berdimurat N. Sustainable development of logistics systems: features of accounting and cost analysis // Rivista di Studi sulla Sostenibilita. – 2022. – P. 63–78. – https://doi.org/10.3280/RISS2021-002006

14. Rinaldi L., Bonacchi M., Mazzola L., Via N.D., Perego P. Exploring the role of managerial accountingin building sustainability and resilience [Электронный ресурс]. – AICPA & CIMA, 2025. – URL: https://www.aicpa-cima.com/about/download/exploring-the-role-of-management-accounting-in-building-sustainability-and-resilience

15. Contemporary Issues in Managerial Accounting – 04.11.2025. – URL: https://www.aicpa-cima.com/resources/article/academic-research-report

16. Certified Management Accountant (CMA) Certification – URL: https://www.accounting.com/certifications/certified-management-accountant/

17. CFA Institute. Quantitative Investment Analysis. – 4th ed. – Hoboken, NJ: Wiley, 2020. – 612 p.

18. Ascani I., Ciccola R., Chiucchi M.S. A Structured Literature Review about the Role of ManagementAccountants in Sustainability Accounting and Reporting // Sustainability. – 2021. – Vol. 13, № 4. – Art. 2357. – https://doi.org/10.3390/su13042357

19. Burkhanbekov B., Amerkhanov A. Accounting Advisory – 2025. – URL: https://www.pwc.com/kz/en/services/audit-assurance-services/financial-accounting.html

20. Adambekova Zh., Adambekova A., Mukan M., Torebekova B. ESG commitment: scientific rationale forrelevance and review of practice // Vestnik KazEUFMT. – 2024. – № 2. – P. 301–310. – https://doi.org/10.52260/23047216.2024.2(55).38