Қазақстан нарығындағы акциялардың өсу/төмендеу коэффициенті және кірістілігі

Зерттеу мақсаты – нарық кеңдігі көрсеткіші (advance–decline ratio) мен KASE индексінің кірістілігі арасындағы статистикалық тұрғыдан мәнді өзара байланыстың бар-жоғын анықтау.

Әдіснамасы – 2019–2023 жылдар кезеңіндегі апталық деректерді пайдалана отырып, ең кіші квадраттар әдісі негізіндегі регрессиялық талдау қолданылды.

Зерттеудің бірегейлігі / құндылығы – нарық кеңдігі көрсеткіштері дамыған қаржы нарықтарында кеңінен қолданылғанына қарамастан, әдебиеттерге жүргізілген талдау негізінде Қазақстанның қор нарығында олардың кірістілікпен өзара байланысын зерттейтін эмпирикалық жұмыстардың іс жүзінде жоқ екені анықталды. Осы зерттеу Қазақстанның акциялар нарығы бойынша эмпирикалық деректер қорын кеңейту арқылы аталған олқылықтың орнын толтырады.

Зерттеу нәтижелері – KASE индексінің кірістілігі мен ADR көрсеткіші арасында әлсіз, алайда статистикалық тұрғыдан мәнді өзара байланыстың бар екені анықталды, бұл бета коэффициентінің төмен мәнімен және R² коэффициентінің 0,22 деңгейінде болуымен расталады. Алынған нәтижелер дамыған қаржы нарықтарындағы алдыңғы зерттеулердің қорытындыларымен және практикалық бақылаулармен сәйкес келеді, оған сәйкес нарық кеңдігі көрсеткіші (ADR) баға динамикасын айқындайтын негізгі фактор емес, қосалқы индикатор ретінде әрекет етеді. Атап айтқанда, ADR көрсеткішінің жақсаруы қор нарығындағы ықтимал өсім трендінің неғұрлым тұрақты әрі ұзақ мерзімді болатынын, қысқа мерзімді бағалық ауытқулармен салыстырғанда, білдіреді.

1. Joshi, D., & Bhavsar, P. Forecasting Nifty 50 movements using the Advance-Decline ratio // Indian Journal of Applied Research. – 2011. – Vol. 1, No. 3. – P. 105–107.

2. Schade, G. A., Jr. The origin of Advance-Decline indicators: based on observation, logic, and persistence // Journal of Technical Analysis. – 2013. – Issue 67.

3. CMT Association. CMT Program [Electronic resource]. – URL: https://cmtassociation.org/charteredmarket-technician/ (accessed: 05.05.2024).

4. Zaremba, A., Szyszka, A., Karathanasopoulos, A., & Mikutowski, M. Herd behavior for profit: market breadth and the cross-section of global stock returns // Journal of Economic Modelling. – 2021. – Vol. 97.

5. Valadkhani, A., & O’Mahony, B. Market expansion and future volatility: a study of Russell 2000 and S&P 500 equal-weighted funds // The North American Journal of Economics and Finance. – 2025. – Vol. 76. – Article 102369. – DOI: 10.1016/j.najef.2025.102369

6. Allam, S., Abdelrhim, M., & Mohamed, M. Factors determining “herd instinct” behavior during COVID-19: a case of Egyptian stock market sectors [Electronic resource]. – URL: https://ssrn.com/abstract=3717995 (accessed: 05.05.2024).

7. Zareie, A., Darabi, R., & Najafimoghadam, A. The impact of fundamental variables on herd behavior formation in Iran’s capital market // International Journal of Finance and Managerial Accounting. – 2021. – Vol. 6, No. 20. – P. 11–26.

8. Zakon, A. J., & Pennypacker, J. C. Analysis of the Advance-Decline line as a stock market indicator // The Journal of Financial and Quantitative Analysis. – 1968. – Vol. 3, No. 3.

9. Frey, R. A. Statistical significance of the New York Stock Exchange Advance-Decline line. – Scholar Works at University of Montana, 1973. – Dissertations and graduate works.

10. Qi, M., & Zhao, X. Market breadth, Trin statistics, and market returns // The Journal of Investing. – 2008. – Vol. 17, No. 1. – P. 65–73.

11. Huij, J., & Lansdorp, S. Mutual fund return persistence, market efficiency, and market breadth. – Working paper, 2012.

12. Sullivan, J., & Liano, K. Market breadth and Monday seasonality in stock returns // Quarterly Journal of Business and Economics. – 2003. – Vol. 42, No. 3/4. – P. 65–72.

13. Alhaj-Yaseen, S., & Rao, X. Does asymmetric information affect herd behavior? An empirical analysis // Journal of Behavioral Finance. – 2019. – Vol. 20, No. 4. – P. 451–470. – DOI: 10.1080/15427560.2019.1573822

14. Mohapatra, S. P. Stock market dynamics by Advance-Decline ratio before and during the COVID-19 pandemic: an empirical analysis of S&P BSE Sensex // Orissa Journal of Commerce. – 2021. – Vol. 42.

15. Patel, J. Analysis of the “Advance-Decline” indicator (or Market Breadth Index) on the Indian stock market // Journal of Finance Issues. – 2015. – Vol. 14. – DOI: 10.58886/jfi.v14i1.2291

16. Investing.com. Historical data of KASE Index [Electronic resource]. – URL: https://www.investing.com/indices/kase (accessed: 13.07.2024).